święto plonów w dwudziestoleciu międzywojennym

Jak w dwudziestoleciu międzywojennym obchodzono dożynki?

Pierwsze dożynki w niepodległej Polsce odbyły się 28 sierpnia w 1927 roku. Inicjatorem bardzo ważnych dla mieszkańców polskich wsi dni, był prezydent Ignacy Mościcki. Inauguracyjne Święto Plonów odbyło się w Spale, ponieważ to właśnie ta miejscowość była letnią siedzibą prezydenta RP w okresie międzywojennym. Warto wspomnieć także i o tym, że uroczystość ta miała charakter ogólnopaństwowy aż do wybuchu II wojny światowej.

święto plonów w dwudziestoleciu międzywojennym

Jak w dwudziestoleciu międzywojennym obchodzono dożynki?

Jeżeli chodzi dwudziestolecie międzywojenne to najbardziej tłumne dożynki odbyły się w 1928 roku, które szacowano na 38 000 uczestników. W Spale specjalnie na tę okazję zbudowano stadion i kuchnię dożynkową. W uroczystościach uczestniczyły przede wszystkim delegacje poszczególnych ziem i dzielnic z całego kraju. Dożynki rozpoczynały się zawsze od nabożeństwa odprawianego najczęściej przy ołtarzu polowym. Po zakończeniu modlitw, na podium wkraczał prezydent. Starosta dożynkowy w imieniu całej „rolnej Polski” składał gospodarzowi życzenia i wręczał mu wieniec. Następnie odbywał się pochód dożynkowy, któremu towarzyszyła orkiestra i kapele ludowe. Gdy przemarsz korowodu się zakończył, gospodarz zapraszał gości dożynek na wspólny obiad. Wojskowe kuchnie polowe wydawały zazwyczaj pyszny bigos, a na bazarach można było skosztować piwa. Delegacja, która składała wieńce zasiadała do stołu wraz z prezydentem.

Jaka była funkcja dożynek

Dożynki jak łatwo się domyśleć były bardzo ściśle powiązane z religią chrześcijańską. Organizowane obrzędy religijne to przede wszystkim podziękowanie Bogu za udane plony. W dzisiejszych czasach dożynki także rozpoczynają się od mszy dziękczynnej, ale ceremonia i symbolika została bardzo spłaszczona. Wpływ na te zmiany ma oczywiście modernizacja życia gospodarczego, pojawienie się nowoczesnych technologii oraz otwarcie polskiej wsi dla kultury masowej.

Jak dawniej przebiegało święcenie plonów

Dożynki (dawniej wieńce) jak wspomniano powyżej są kulminacją prac na roli oraz świętowaniem zakończonych żniw. Dożynki organizował głównie dziedzic we dworze albo najbogatsi gospodarze. Podczas dwudziestolecia międzywojennego odbywały się dożynki parafialne, powiatowe i gminne, których gospodarzem był z kolei proboszcz, wiejscy działacze albo sołtys. Z końcem żniw wiązało się mnóstwo zwyczajów ludowych. W bardzo wielu wsiach na ostatniej furze zwożonego zboża składano dziada ze snopków zboża, którego ubierano w kapelusz oraz starą sukmanę. Parobków, którzy wracali z pola wozem z dziadem wieśniacy bardzo obficie polewali wodą. W niektórych wsiach po zżęciu zbóż wiązano także niewielki snopek, który następnie strojono kwiatami i zanoszono go do dworu jako symbol zakończenia żniw. Snopek ten potocznie zwany był „pępkiem”.

Główny element dożynek

Dla wielu osób najważniejszym elementem dożynek był oczywiście wieniec uwity ze zboża, który udekorowany był wstążkami i ozdobnymi kwiatami. W bardzo wielu wsiach wieniec niosła zawsze na grabiach na przedzie orszaku przednica, za którą podążali kosiarze z kosami i wiązarki z grabiami udekorowanymi kłosami i wstążkami. Wieniec zawsze ofiarowany był dziedzicowi po odśpiewaniu ludowych pieśni. Dożynki podczas dwudziestolecia międzywojennego były manifestacją chłopską, świadectwem siły tradycji i dumą.

Wieniec dożynkowy

Wieniec dożynkowy dawniej był symbolem wszystkich zebranych plonów i urodzaju. Wiły go głównie kobiety, a dokładniej mówiąc najlepsze żniwiarki we wsi. Dawne wieńce miały bardzo różne kształty, wielkość oraz ozdoby. Bardzo często wieńcem żniwnym była przepiórka ozdobiona wstążkami albo cały pęk zboża przystrojony kwiatami. W wielu wsiach pleciono wieńce na drewnianych (wiklinowych) obręczach związanych w kształt korony węgierskiej. Dużą popularnością cieszyły się również wieńce w kształcie wielkiego koła. W dniu dożynek wieńce niesino zawsze najpierw do Kościoła, a poświęcony wieniec wręczano gospodarzowi dożynek

Pieśnie ludowe

We wszystkich regionach Polski układano pieśni dożynkowe według prostego schematu. Praktycznie we wszystkich znanych pieśniach powtarzały się te same motywy. Warto wspomnieć o tym, że pieśni bardzo często miały elementy improwizowane. Pojawiały się na przykład śmieszne docinki, które kierowane były głównie do gospodarzy i dziedziców. Zazwyczaj śpiewano o trudach żniwiarzy i o nagrodach (poczęstunku i zabawie) za ich pracę. Pieśni dożynkowe stały się doskonałą kroniką życia na wsi, ponieważ dokładnie opowiadały o najważniejszych wydarzeniach.

Zabawy dożynkowe

Podczas zabaw dożynkowych urządzano bardzo wiele gier i popisów zręczności. Dużym zainteresowaniem cieszyły się na przykład wyścigi furmanek albo konkursy dojenia krów. Najpopularniejszym konkursem było wdrapywanie się na posmarowany mydłem słup, na wierzchołku którego znaleźć można było butelkę wódki albo inne nagrody.

Źródło:

Zdjęcia:

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *